
MUTFAK
(YÖRESEL YEMEKLER):
Bartın'ın mutfak geleneğini belirleyen unsurlar arasında, halkın
hayata bakış tarzı, gelenek ve görenekleri, ortak karakter,
pişirme teknikleri, iklim ve ekolojik dengelerin büyük payı
vardır.
Çok çeşitli ve lezzetli Bartın yemekleri etli, sebzeli, sütlü,
hamur işli ve zeytinyağlı yemekler ile pilav, çorba ve tatlı
çeşitlerinden oluşur.
Dikkati çeken başka bir husus ise aynı türe ait yiyeceklerden pek
çok çeşidin olmasıdır. Örneğin 10'dan fazla dolma ve pilav
çeşidine rastlanır.
Bartın mutfağı ile ilgili yapılan araştırmalarda, 100'den fazla
çeşide rastlanmış ve bu durum açıkça yöre mutfağının zenginliğini
ortaya koymaktadır.
NE YENİR?
Bartın
yemekleri etli, sebzeli, sütlü, hamur işli ve zeytinyağlı yemekler
ile pilav, çorba ve tatlı çeşitlerinden oluşur. Dikkati çeken
başka bir husus ise aynı türe ait yiyeceklerden pek çok çeşidin
olmasıdır. Örneğin, ondan fazla dolma ve pilav çeşidine rastlanır.
Bartın mutfağı ile ilgili yapılan araştırmalarda, yüzden fazla
çeşide rastlanmıştır ve bu durum açıkça yöre mutfağının
zenginliğini ortaya koymaktadır.
BARTIN
'DAN YEMEK TARİFLERİ
PUM PUM ÇORBASI
MALZEMELER:
10 yemek kaşığı mısır unu,
150 gr. margarin veya 1 fincan zeytinyağı,
50 gr. kıyma,
pastırma veya sucuk,
2 dilim ekmek,
6 su bardağı su,
1 yemek kaşığı salça,
1 yemek kaşığı rendelenmiş kaşar peyniri,
1 tatlı kaşığı tuz ve karabiber.
HAZIRLANIŞI: Bir tencereye mısır unu ve su konularak
karıştırılır. Ateşe konulup bir süre kaynatılmaya devam edilir.
Ayrı bir tavada da kıyma ile küp şeklinde doğranmış 1 dilim ekmek
yağda kavrulur ve kaynamakta olan çorbanın içine katılır (Arzu
edilirse bir su bardağı süt ilave edilebilir. Süt ilave edilecekse
un bir kaşık artırılır). Tuz ve karabiber konulup bir süre daha
kaynatıldıktan sonra ateşten alınır. Üzerine, küp küp doğranıp
yağda kızartılan ekmek ile salçayla yapılan sos ve rendelenmiş
kaşar peyniri serpilerek sıcak servis yapılır.
YUMURTALI İSPUT
MALZEMELER:
1 kg. ısbut,
100 gr. margarin,
3-4 adet yumurta,
2 baş soğan,
50 gr. kıyma veya pastırma,
yeterince tuz ve karabiber.
HAZIRLANIŞI: Isbutlar iyice yıkanır, atık kısımları kesilip
ayıklandıktan sonra 2 cm. uzunluğunda olabilecek şekilde doğranır.
Tencereye konulan ısbutların üzerini örtecek kadar su konularak
ateşte pişirilir. Haşlana ısbutlar ılıyınca avuç içinde sıkılarak
başka bir kaba alınır. Ayrı bir tencerede de yağ eritilerek önce
doğranan soğanlar kızarıncaya kadar birlikte kavrulur. Bu kez
diğer kaptaki ısbutlar soğan veya kıyma tenceresine konularak
birkaç dakika daha kavrulduktan sonra içine yumurtalar kırılıp
yeterince tuz ve karabiber ilave edilerek karıştırılır.Yumurtalar
pişince yemek ateşten indirilir. Sıcak olarak servis yapılır.
KABAK BURMASI
MALZEMELER VE ÖLÇÜLERİ (12 KİŞİLİK) :
1 kg. un, 1 adet yumurta, ½ tatlı kabak(Orta boy), 1 kase ceviz
içi, 1 paket margarin, 2 kg. şeker, ½ limon.
HAZIRLANIŞ VE SUNUM :
Önce un içine bir yumurta kırılıp yeteri kadar su ile yoğrularak
kulak memesi yumuşaklığında özlü bir hamur elde edilir. 10
dakika bekletildikten sonra beş eşit parçaya bölünen hamurdan
yufkalar açılıp örtü üzerine yayılır.
İç malzemesi olarak, kabağın kabukları soyulup içi
temizlendikten sonra kalın bir rende ile rendelenir. Kabağın
içine havanda dövülen ceviz içi ve bir bardak toz şeker katılıp
karıştırılarak hazırlanır. Daha sonra, ilk açılan yufkadan
başlanarak hazırlanan iç malzemesi (beş yufkaya eşit miktarda)
yufka üzerine serpilir. 4 eşit parçaya bölünen yufka, el ile uç
kısmından başlayıp biraz sıkıca bükülüp rulo biçimine getirilir.
Önceden yağlanan tepsi yada siniye ortasından başlamak üzere
daire şeklinde sararak yerleştirilir. Diğer yufkalarda aynı
şekilde tepsiye dizilir.
Daha sonra üzerine fırça ile erimiş yağ sürülür ve fırına
verilerek rengi pembeleşinceye kadar pişirilir. Daha önce,
şekerin bir tencere içinde dört-beş bardak suyla ateşte 5-10 dk.
eriyinceye kadar kaynatılıp karıştırılması, içine de yarım limon
suyu sıkılmasıyla elde edilen ve soğutulan şerbet tepsi üzerine
gezdirilir. Üzerine bir bez örtülerek şekerin çekmesi sağlanır.
Daha sonra servis yapılır.
PİRİNÇLİ MANTI
MALZEMELER VE ÖLÇÜLERİ (15 KİŞİLİK) :
İç Malzemesi: 2 su bardağı pirinç, ½ su bardağı yağ, ½ kg.
kıyma, 2 adet orta boy soğan, tuz, karabiber.Hamur Malzemesi : ½
kg. un, 2 adet yumurta, 1 tatlı kaşığı yuz, yeteri kadar su, 1
pk. etsu veya aynı oranda kaynatılmış kemik suyu.
HAZIRLANIŞ VE SUNUM :
İç Malzemesi : Bir tarafta bir tencere içersinde 2 kaşık
margarin yağı ile soğanlar hafifçe börttürülür, daha sonra kıyma
katılarak kavrulur. Yıkanıp hazırlanan ve az haşlanmış pirinç
tencerenin içine konur ve 1-2 dk. kadar birlikte kavrulur. Daha
sonra içine 2 bardak su katılır, 1 tatlı kaşığı tuz ilave edilir
ve 1 çay kaşığı karabiber serpilip karıştırılır ve kapak yine
kapatılır.
Hamur Malzemesi : Unun içine 2 yumurta, 1 tatlı kaşığı tuz
konulur, su ile kulak memesi yumuşaklığında bir hamur yapılır.
Hamur iki parçaya bölünerek her parçası 2-3 mm. incelikte
açılır. Bu hamurlar 7-8 cm.lik kareler halinde kesilir.
Hazırlanan pirinçli içten, kareler halinde kesilen her hamurun
ortasına yarım kaşık kadar konur. Hamurların dört ucu sırayla
için üzerine doğru köşelerden kapatılır (Yada dört ucu ortada
birleştirilir).
Fırın tepsisi bir miktar margarin yağı ile yağlanır, hazırlanan
parçalar katlanan kısımlar üste gelecek şekilde tepsinin içine
yerleştirilir. Üzerine fırça ile sıvı yağ sürülür (veya ocakta
alt tarafı kızınca, alt üst edilerek iki taraf kızartılabilir).
Kızaran mantılar fırından çıkarılınca daha önce kaynatılan kemik
suyundan mantıların üzerini örtecek kadar konur. Tekrar yarım
ateş üzerinde, mantılar suyunu çekinceye kadar pişirilir. Sıcak
olarak servis yapılır (Mantılar önceden hazırlanıp, yeneceği
zaman suyu konup ateşte pişirilebilir.
AMASRA SALATASI
KULLANILAN MALZEMELER:
Salatalık, domates, havuç, kuru ve yeşil soğan, marul, kırmızı
lahana, yeşil biber, piyaz, maydanoz, çükündür, roka, turp,
semizotu, dereotu, nane, karışık turşu, limon, sirke, tuz ve
zeytinyağı.
TARİFİ :
Tarifini veremiyoruz; çünkü bunu sadece 5 kişi biliyor.
Bartın ve Amasra da, kokusunu hissettiğiniz her balık
sofrasında, adetten yada damak tadından olsa gerek o meşhur
Amasra Salatası olmadan yemeğe başlanmaz. Kimine göre
Osmanlıdan, kimine göre de adını aldığı Kraliçe Amastris den
devralınmış bu gelenek...Yörede, en az 20 çeşit malzeme ile
yapılan Amasra Salatasına meşhur dedirten ise; önce lezzeti,
sonra lezzeti veren malzemelerin hazırlanış ölçüsü ve biçimi ile
göze hitap etmesine gösterilen özende saklı... Yani, herkes
salata yapar ama Amasra Salatasını asla...
Bartın
mutfağı ile ilgili olarak yapılan araştırmalarda tespit edilen
100'den fazla yemek çeşidi yöre mutfağının zenginliğini açıkça
ortaya koymaktadır. Ancak, kentleşme sürecinin beslenme
kültürünü de değiştirdiği, geleneksel mutfağı hemen hemen
unutulmaya yüz tuttuğu ve Bartın'a özgü olmasa da Karadeniz
mutfağının tipik özelliklerini taşıyan bazı yemeklerin Bartın
mutfağının da baş yemekleri olduğu söylenebilir.
Bugün Bartın mutfağında geleneksel olarak hamur işi, sebze
yemekleri ve balık, beslenmenin temel ürünlerini oluşturur.
Özellikle, kışlık, yazlık yiyecek gibi ayrımlar ve çeşitler
azalsa da geleneksel kış yemekleri için, yöre ürünlerinden
yazdan hazırlanan kışlık erzaklar arasında kavurma, sucuk,
bulgur, domates ve fasulye kurusu, erişte, kuru yufka, keşkek,
tarhana, pekmez, reçel, turşu, marmelat ve komposto ile sebze
konserveleri önemli yer tutar.
Bartın'ın en ünlü yemekleri ise Pirinçli Mantı, Çiğ Börek,
Gartlaç, Çöven Ekmeği, Kırtıl, Halışka, Isbıt, Sütlü Armut,
Pumpum Çorbası, Gelinteli olarak bilinir.
|